Klinik psikolojiye giden yol

Psikoloji lisansımı Mersin Üniversitesi'nde tamamladım. O yıllarda bölümü açıkçası pek sevmiyordum; buna rağmen görüşme becerimi geliştirmek ve klinik anlamda kendimi yeterli hissedebilmek için klinik psikoloji alanında ilerlemeye karar verdim.

Mezuniyetten sonra Ankara'da iki farklı programın giriş sınavına girdim ve ikisini de kazanamadım. Azimli biriydim ama uzun süre verimli çalışmak bana çok sıkıcı geliyordu — nedenini bilmiyordum, sadece bir şeylerin tutmadığını hissediyordum. Kısa süre sonra Van'da bir toplum sağlığı merkezine atandım, yüksek lisansıma ise Gaziantep'te başladım. İki yıl boyunca neredeyse her hafta Van ile Gaziantep arasında, gidiş-dönüş yaklaşık 24 saat süren bir yolculuk yaptım.

Bir isim, ama henüz bir çözüm değil

Yüksek lisansımın ikinci yılında bir psikiyatri hocam bana DEHB tanısı koydu. Uzun süredir açıklayamadığım sıkılmanın bir adı olması rahatlatıcıydı — ama sadece bir isim koymuştu, çözmemişti. Bir dönem ilaç kullandım; hiperaktivite tarafında belirgin bir fark yarattı, fakat duygu ve enerji yönetimindeki asıl sorunu tam karşılamadı. Arayışım orada bitmedi, aslında yeni başladı. Aynı dönemde tesadüfen YLSY (Yurt Dışı Lisansüstü Burs) programına başvurdum. Lisans bilgim henüz tazeyken iyi bir puan aldım ve bursu kazandım. Ardından yurt dışında bir programa kabul alabilmek için her gün İngilizce çalıştım.

Kestirme yolları test etmek

İngiltere'ye gittiğimde ilacımı doktorumun önerisiyle değiştirdim, ancak yeni ilaç bende beklenen etkiyi yaratmadı. Bu, arayışımı bireysel çözümlerin sınırlarını test etmeye itti. O dönem nootropikler — "akıllı ilaçlar" — kampüslerde oldukça popülerdi; ben de konuyu sistematik biçimde araştırmaya başladım. Serbest satılan takviyelerin neredeyse tamamını denedim (rhodiola rosea, sitikolin, kafein + L-theanine kombinasyonu gibi), rasetam sınıfı bileşiklerden reçeteli uyanıklık artırıcılara kadar alanda ne varsa okudum. Serbest takviyelerde etki belirgin ama yetersizdi. Uyanıklık artırıcılarda fark gerçekti; ancak neyi artırdıkları sorusu ortada duruyordu — dikkat mi, yoksa yalnızca uyanıklık mı? Sağlıklı bireylerde bilişsel kazanımlara dair bulguların ne kadar tutarsız olduğunu gördükçe soruyu değiştirmeye başladım.

O yıllarda Limitsiz filmini izlediğimde etkilenmiştim; bugün düşününce gülümsüyorum ama gerçekten "keşke böyle bir hap olsa" dediğim zamanlar oldu. Asıl kırılma noktası ise Zekâmıza Dokunan İlaçlar kitabıydı — bakışımı kökten değiştirdi. O gün elimdeki tüm takviyeleri bıraktım. Ama bu bir "aha" anıydı, çözüm değil: kitap beni önce teoriye yöneltti. Bir bireyin performansının farmakolojik değil, bilişsel ve davranışsal yollarla nasıl artırılabileceğini anlamak için literatüre daldım — motivasyon, öğrenme psikolojisi, davranış değişimi. Uygulama, bu okuma sürecinin sonunda geldi.

Arayışın bir modele dönüşmesi

Bu arayış beni motivasyon ve davranış bilimlerine yöneltti. Klinik psikolojinin yanında endüstri/örgüt psikolojisi okumuş olmam, üzerine oyunlaştırma alanında doktora yapmam, meseleye hem bireysel hem sistemsel taraftan bakmamı sağladı. Bugün bir üniversitede davranış yönetimi üzerine çalışmalarımı hem akademisyen hem uygulayıcı olarak sürdürüyorum.

Bu deneyim bana bir şeyi net gösterdi: piyasadaki alışkanlık uygulamalarının çoğu, davranış değişimi literatüründeki tetikleyici–davranış–ödül döngüsüne dayanıyor — tıpkı benim yıllarca denediğim yüzeysel çözümler gibi. Sonrasında klinikte ve danışmanlıkta çalıştığım insanlarda da aynı yetersizliği gördüm: kendi deneyimim ile profesyonel gözlemim aynı noktada buluştu. Açıkçası bunun tek başına yeterli olmadığını düşünüyorum. Bunun yerine bilişsel ve davranışsal temelli daha kapsamlı bir model geliştiriyorum.

Klinik pratiğimde BDT, ACT ve EMDR ile çalışıyorum; davranış yönetimi programlarımda ise BDT, ACT, davranışçı yaklaşımlar ve oyunlaştırma tasarımını birlikte kullanarak insanın biyopsikososyal bütünlüğünü gözeten bir yaklaşım kuruyorum. Bir zamanlar bende eksik olan duygu ve enerji yönetimini bugün ilaçsız yollarla sürdürebiliyorum — ve bu yaklaşımın birlikte çalıştığım insanlarda da işe yaradığını gördüm. Yıllar süren kişisel bir arayış, sonunda başkalarına da aktarabildiğim bir modele dönüştü.